عصمت قدیری اناریاسطوره ها حاصل تجربیات زندگی جمعی هستند که الزاما باید در زندگی اجتماعی تولید شوند و بصورت الگو و یا نماد برای بشریت باقی بمانند. این الگوها باعث انسجام یک جامعه و ساختن یک تاریخ می شوند و انسانها را به هم مرتبط میکنند. اسطوره ها در یک جمله، جامعه سازند. اسطورهها بخش مهمی از فرهنگ ایرانیان را تشکیل میدهند. شاید برخی از ما فکر کنیم اسطوره ها مربوط به ادبیات هستند و در ادبیات کاربرد دارند، اما اینطور نیست. اسطوره برگرفته از فرهنگ و تمدن هر جامعه ای است و به ادبیات محدود نمی شود. در اینکه ادبیات از پایه های اصلی و مهم فرهنگ هر جامعه است، شک نیست، اما محدود کردن کاربرد اسطوره در ادبیات هم صحیح به نظر نمی رسد. اسطوره می تواند یکی از عوامل مهم در جهانی کردن یک فرهنگ به شمار رود.
«اسطورهها چون هویت ما را میسازند، باورهای ما را نیز میسازند. اسطوره چکیده تجربیات بشری است و برای اینکه بشر بتواند از آن استفاده کند و آن را انتقال دهد، آن را در قالب یک روایت جمع کرده است. اسطوره درواقع روایت تقلیدی از یک اتفاق بیرونی است.»
پس اسطوره برگرفته از یک واقعیت تاریخی است. مثلا در مورد داستان رستم و سهراب شاید اعتقاد نداریم که به همین شکل وجود داشته است، اما معتقدیم که یک ارتباطی با واقعیت تاریخی داشته است. این است که با خوانش این داستان تحت تاثیر قرار می گیریم. آنچه اما موضوع این یادداشت را شکل می دهد، خلق اسطوره ای مدرن بنام حاج قاسم سلیمانی در عصر حاضر است. چرا این شخصیت می تواند اسطوره باشد؟
وقتی انسان از مدار فردیت و خودی خویش بیرون آید و درونیات او آنقدر گسترش یابد که بر نفوس و قلوب انسانها تاثیر گذارد او در واقع تبدیل به یک اسطوره می شود:ميان عاشق و معشوق هيچ حائل نيستتو خود حجاب خودي حافظ از ميان برخيزوقتی شخصیت یک فرد در زمینه های مختلف حتی در ابعاد متناقض به حد اعلا رشد می یابد و سبک زندگیش در تضاد با یک مدیر ارشد نظامی و امنیتی شکل می گیرد، به عنوان یک اسطوره مطرح می شود.
این اسطوره از یک سو با صلابت در مقابل دشمن می ایستد و آنان را عاصی می کند و از سوی دیگر سرشار از عطوفت و مهربانی و به دور از فخرفروشی و تکبر در دورترین نقاط کشور و در دنیا به کمک مستمندان و بی گناهان و مظلومان می شتابد و خواب و خوراک و زندگی در آرامش را بر خود حرام می کند تا خدا را و بنده خدا را خوش آید! آن زمان که شخصیتی به عظمت یک دنیا که یکی از شئون عاقبت به خیری را نسبت افراد با جمهوری اسلامی و انقلاب می داند و سه بار با سوگند جلاله بر آن تاکید دارد، به دور از هیاهوی سیاسی، نویسنده یک کتاب را مورد تفقد قرار می دهد که کتابش را خوانده و پسندیده است و این حرکت عجیب باعث “سفر آسمانی” نویسنده ی کتاب می شود، این شخصیت حتما می تواند اسطوره باشد. سیاسیون خوب می دانند از چه می گویم!.عطاالله مهاجرانی در خاطره ای نقل می کند: «دوستی قدیمی که هم دوره مجلس اول بودیم. زنگ زد و گفت؛ حامل پیام حاج قاسم سلیمانی هستم. کتاب “حاج آخوند” را پسندیده اند و به دوستان هدیه می دهند. من هم بسیار تشکر کردم از لطف و صفای ایشان. مهر 97 بیروت بودم. محرم بود و دل در زیارت زینبیه و ابن عربی و جرج جرداق داشتم، اگر می شد! حکایت پیام حاج قاسم در ذهنم بود، به دوستی که اهلیت تمام داشت، گفتم کاش در این محرم زینبیه می رفتیم. به لطف سردار سلیمانی سفر ما، که نامش را سفر آسمانی گذاشتم انجام شد، شبانه به زینبیه رفتیم و نماز صبح به مرقد ابن عربی و بعد به مرجع عیون جرج جرداق! دو شبانه روز از شوق، ساعتی بیشتر نخوابیدم، فیلم به وقت شام را هم همان وقت در شام دیدم. آن پیام و سامان آن سفر، برایم خاطره ای معطر شد. “هرگزم نقش تو از لوح دل و جان نرود” رحمت و رضوان خداوند بر سردار رشید و شهید، قهرمان ملی ایران و اسلام.»همین ویژگی ها از او مردی ماندگار ساخت که دوست و دشمن به این مسئه اعتراف کرده اند:خبرنگار نیویورک تایمزکه گزارش مراسم تشییع حاج قاسم و شهدای مقاومت را 16 دی ماه 98 در تهران گزارش می کرد، نوشته بود: «دریای بیکران مردم، در مراسم حضور یافتهاند.
سیل بیپایان و چند میلیونی مردم از ساعت 6 صبح در خیابان هستند. در 25 سالی که ایران را پوشش خبری میدهم، هرگز چیزی شبیه این را ندیده بودم».پس این شخصیت می تواند و باید یک اسطوره باشد.تاریخ قطعا ابعاد وجودی این بزرگمرد را در دل محفوظات خود جای خواهد داد. حاج قاسم به عنوان یک اسطوره جاودان شد و فرهنگ ایران اسلامی به واسطه او با جهان گره خورد. آنچه که از یک اسطوره ی واقعی بر می آید. سردار بیش از یک اسطوره است.
(با عنایت به کتاب درآمدی بر اسطوره شناسی نوشته بهمن نامور مطلق)
(با عنایت به کتاب درآمدی بر اسطوره شناسی نوشته بهمن نامور مطلق)
